BIP
1. Grójecki Ośrodek Radioelektroniczny
Patron

 patron

ppłk Jan KOWALEWSKI

patron 1. Grójeckiego Ośrodka Radioelektronicznego

 

 

[1892-1965], kryptolog, lingwista i matematyk, ppłk dypl. sł. st. WP[1931]
 

     Ur. 24 X 1892 w Łodzi, gdzie uczęszczał do gimnazjum handlowego uzyskując w 1909 świadectwo dojrzałości. W latach 1909-1913 studiował chemię techniczną na Uniwersytecie w Legie. Po otrzymaniu dyplomu w 1913 odbywał służbę wojskową w szkole oficerskiej w armii rosyjskiej. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 powołany do służby w wojskach inżynieryjnych. Brał udział w walkach na froncie wojny 1914-1917. Awansowany do stopnia por. Od wiosny 1918 działa w POW, potem służył w II Korpusie Polskim na Wschodzie, gdzie pełnił m. in. funkcję szefa wywiadu w 4 dywizji Strzelców gen. L. Żeligowskiego. Uczestnik walk na froncie wojny polsko-ukraińskiej. W V 1919 powraca z dywizją do kraju. W latach 1919-1924 organizator i naczelnik Wydziału II Radiowywiadu w Biurze Szyfrów Oddziału II Sztabu Generalnego ND WP. Organizator komórki deszyfracyjnej w Sztabie Generalnym, w której zatrudniał wybitnych matematyków polskich.

 

     Latem 1919 złamał pierwsze klucze szyfrowe Armii Czerwonej, co umożliwiało odczytywanie korespondencji bolszewickiej z frontów wojny domowej na Ukrainie, Kaukazie i w południowej Rosji. Dzięki pracy komórki pod jego kierownictwem udało się do końca 192o przejąć kilka tysięcy szyfrogramów głównie Armii Czerwonej. W czasie bitwy warszawskiej w VIII 1920 informacje radiowywiadu miały decydujący wpływ na podejmowane decyzje strategiczne przez marszałka J. Piłsudskiego i na rozmiar zwycięstwa WP nad A. Cz. nacierającą na Warszawę.Po zakończeniu wojny zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. w III 1921 skierowany na Górny Śląsk, gdzie pełnił funkcję szefa wywiadu sztabu wojsk powstańczych w III powstaniu śląskim. Następnie etatowo służył do 74 pp z przydziałem do Sztabu Generalnego. W 1923 organizował służby kryptograficzne w Japonii. Awansowany do stopnia mjr sł. st. 1 VII 1923.  W XI 1923 przeniesiony z Oddz. II SG do 60 pp z równoczesnym odkomenderowaniem na roczny Kurs Doskonalenia MSWoj. w Warszawie. W latach ponownie etatowo w 74 pp. W latach 1925-1927 studiował w francuskiej Wyższej Szkole Wojennej w Paryżu. Następnie oficer III Oddziału SG. W latach 1928-1933 attaché wojskowy II RP w Moskwie. Uznany za persona not grata opuścił placówkę. Awansowany do stopnia ppłk dypl. sł. st. piech. 1 I 1931. W latach 1933-1937 attaché wojskowy w Bukareszcie. Od 1937 do VIII 1939 I oficer do zleceń w Gabinecie Ministra Spraw Wojskowych. We IX 1939 oficer sztabu NW. We IX 1939 ewakuuje się do Rumunii, gdzie kieruje komitetem ds. pomocy polskim uchodźcom. W I 1940 wyjechał do Francji. W Paryżu wykonywał zadania zlecone przez gen. W. Sikorskiego. Po klęsce Francji ewakuował się do Portugalii i tam działa w komitecie ds. uchodźców. Z dniem 15 I 1941 mianowany kierownikiem podlegającej MSW RP Placówki Łączności z Kontynentem oraz centrali informacyjnej z krajów kontynentu z siedzibą w Lizbonie. W ramach Akcji kontynentalnej prowadził rozległe operacje wywiadowcze w całej Europie. Prowadził także tajne rokowania z przedstawicielami Węgier, Rumunii i Włoch. Placówka lizbońska prowadziła też rozmowy z niemiecką opozycją antyhitlerowską. Odwołany placówki 20 III 1944. Po wojnie pozostał na emigracji i zamieszkał w Londynie. Współpracował z Radiem wolna EuropaZmarł w Londynie 31 X 1965.
     Odznaczony: VM kl. 5, KN z M, OP 4, KW2x, ZKZ

 

 

 

 

 

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych